चैत्र शुक्ल तृतीया · भ. कुंथुनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान शांतिनाथांनंतर भगवान कुंथुनाथ हे वर्तमान अवसर्पिणी काळातील ६ वे चक्रवर्ती आणि १७ वे तीर्थंकर झाले.

चैत्र शुक्ल पंचमी · भ. अजितनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. दुसरे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म व पाचही कल्याणके अयोध्येतच झाली.

चैत्र शुक्ल एकादशी · भ. सुमतिनाथ यांचे जन्म कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. पाचवे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

चैत्र शुक्ल एकादशी · भ. सुमतिनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. पाचवे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

चैत्र शुक्ल एकादशी · भ. सुमतिनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. पाचवे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

चैत्र शुक्ल त्रयोदशी · भ. महावीर (वर्धमान) यांचे जन्म कल्याणक कुंडलपूर येथे झाले. भगवान महावीर, मूळ नाव वर्धमान, हे चोवीसावे व वर्तमान अवसर्पिणी कालचक्रातील अंतिम तीर्थंकर आहेत. वयाच्या तिसाव्या वर्षी त्यांनी राजवैभवाचा त्याग करून दीक्षा घेतली आणि सुमारे बारा वर्षांच्या कठोर तपश्चर्येनंतर ऋजुकूला नदीच्या तीरावर त्यांना केवलज्ञान प्राप्त झाले. त्यांनी जगाला आत्मबलाने जगण्याचा आणि विश्वातील सर्व जीवांवर दया करण्याचा संदेश दिला.

चैत्र शुक्ल त्रयोदशी · महावीर जयंती ('महावीर जन्म कल्याणक') हा जैन धर्मातील सर्वात महत्त्वाचा आणि पवित्र उत्सव आहे. हा दिवस २४ वे आणि अंतिम तीर्थंकर भगवान महावीर यांच्या जन्मदिनानिमित्त अत्यंत भक्तिभावाने आणि उत्साहाने दरवर्षी चैत्र शुक्ल त्रयोदशी ला साजरा केला जातो.

चैत्र शुक्ल पूर्णिमा · भ. संभवनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. तिसरे तीर्थंकर, श्रावस्ती नगरीत जन्म.

चैत्र शुक्ल पूर्णिमा · भ. पद्मप्रभ यांचे केवलज्ञान कल्याणक कौशांबी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. सहावे तीर्थंकर, कौशांबी नगरीत जन्म.

चैत्र कृष्ण प्रतिपदा · भ. मल्लिनाथ यांचे गर्भ कल्याणक मिथिला (बिहार/नेपाळ सीमाभाग) येथे झाले. मल्लिनाथ हे एकोणिसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कुंभराज व माता प्रभादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

चैत्र कृष्ण पंचमी · भ. चंद्रप्रभ यांचे गर्भ कल्याणक चंद्रपुरी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. चंद्रप्रभ हे आठवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा महासेन व माता लक्ष्मणादेवी होत्या. त्यांचा जन्म चंद्रपुरी नगरीत झाला. त्यांच्या शरीराची कांती चंद्राप्रमाणे धवल होती असे मानले जाते.

चैत्र कृष्ण अष्टमी · भ. अनंतनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. अनंतनाथ हे चौदावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सिंहसेन व माता सुयशादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे अयोध्या येथे झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

चैत्र कृष्ण नवमी · भ. ऋषभनाथ (आदिनाथ) यांचे जन्म कल्याणक अयोध्या येथे झाले. भगवान वृषभनाथ (आदिनाथ) हे या अवसर्पिणी काळातील प्रथम तीर्थंकर आणि कर्मभूमीचे आद्य प्रवर्तक मानले जातात. अयोध्येत राजा नाभीराय आणि माता मरुदेवी यांच्या पोटी सुवर्णवर्णी व ५०० धनुष्य उंचीच्या कायकांतीसह जन्मलेल्या प्रभूंनी मानवी संस्कृतीच्या सुरुवातीला असि, मसि, कृषि, विद्या, वाणिज्य आणि शिल्प या सहा कलांसह ब्राह्मी (लिपी) व सुंदरी (गणित) या कन्यांद्वारे शिक्षणाची पायाभरणी केली.

चैत्र कृष्ण नवमी · भ. ऋषभनाथ (आदिनाथ) यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक अयोध्या (सिद्धार्थवन) येथे झाले. भगवान वृषभनाथ (आदिनाथ) हे या अवसर्पिणी काळातील प्रथम तीर्थंकर आणि कर्मभूमीचे आद्य प्रवर्तक मानले जातात. अयोध्येत राजा नाभीराय आणि माता मरुदेवी यांच्या पोटी सुवर्णवर्णी व ५०० धनुष्य उंचीच्या कायकांतीसह जन्मलेल्या प्रभूंनी मानवी संस्कृतीच्या सुरुवातीला असि, मसि, कृषि, विद्या, वाणिज्य आणि शिल्प या सहा कलांसह ब्राह्मी (लिपी) व सुंदरी (गणित) या कन्यांद्वारे शिक्षणाची पायाभरणी केली.

वैशाख शुक्ल प्रतिपदा · भ. कुंथुनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान शांतिनाथांनंतर भगवान कुंथुनाथ हे वर्तमान अवसर्पिणी काळातील ६ वे चक्रवर्ती आणि १७ वे तीर्थंकर झाले.

वैशाख शुक्ल तृतीया · अक्षय तृतीया (वैशाख शुक्ल तृतीया) हा दिवस अत्यंत पवित्र, ऐतिहासिक आणि आदरणीय मानला जातो. या दिवसाला जैन परंपरेत दान तीर्थ प्रवर्तन दिवस' किंवा प्रथम आहार दान दिवस' असेही म्हटले जाते. याच दिवशी संसाराच्या या युगात (कर्मभूमीत) प्रथम तीर्थंकर भगवान ऋषभदेव (आदिनाथ) यांना प्रथम आहार दान देऊन 'आहार दानाची' आणि 'दान तीर्थाची' परंपरा सुरू झाली होती.

वैशाख शुक्ल षष्ठी · भ. अभिनंदननाथ यांचे गर्भ कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. चौथे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

वैशाख शुक्ल षष्ठी · भ. अभिनंदननाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. चौथे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

वैशाख शुक्ल अष्टमी · भ. शीतलनाथ यांचे गर्भ कल्याणक भद्रपुर (भद्दिलपुर) येथे झाले. शीतलनाथ हे दहावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा दृढरथ व माता सुनंदादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे भद्रपुर (भद्दिलपुर) नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

वैशाख शुक्ल नवमी · भ. सुमतिनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. पाचवे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

वैशाख शुक्ल दशमी · भ. महावीर (वर्धमान) यांचे केवलज्ञान कल्याणक ऋजुकूला नदी तट (जृंभीग्राम येथे झाले. भगवान महावीर, मूळ नाव वर्धमान, हे चोवीसावे व वर्तमान अवसर्पिणी कालचक्रातील अंतिम तीर्थंकर आहेत. वयाच्या तिसाव्या वर्षी त्यांनी राजवैभवाचा त्याग करून दीक्षा घेतली आणि सुमारे बारा वर्षांच्या कठोर तपश्चर्येनंतर ऋजुकूला नदीच्या तीरावर त्यांना केवलज्ञान प्राप्त झाले. त्यांनी जगाला आत्मबलाने जगण्याचा आणि विश्वातील सर्व जीवांवर दया करण्याचा संदेश दिला.

वैशाख शुक्ल पूर्णिमा · भ. कुंथुनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. भगवान शांतिनाथांनंतर भगवान कुंथुनाथ हे वर्तमान अवसर्पिणी काळातील ६ वे चक्रवर्ती आणि १७ वे तीर्थंकर झाले.

वैशाख कृष्ण द्वितीया · भ. पार्श्वनाथ यांचे गर्भ कल्याणक काशी (वाराणसी) येथे झाले. पार्श्वनाथ हे तेविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा अश्वसेन व माता वामादेवी होत्या. त्यांचा जन्म काशी (वाराणसी) नगरीत झाला. कमठ नावाच्या तापसाने यज्ञात जाळत असलेल्या लाकडातील सर्प-जोडप्याला त्यांनी वाचवले आणि नंतर त्याच कमठाने धरणेंद्र-पद्मावतीच्या रूपात त्यांच्या तपश्चर्येत विघ्न आणण्याचा प्रयत्न केला, ही कथा अत्यंत प्रसिद्ध आहे. त्यांचे मोक्ष सम्मेदशिखर पर्वतावर झाले.

वैशाख कृष्ण सप्तमी · भ. धर्मनाथ यांचे गर्भ कल्याणक रत्नपुरी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. धर्मनाथ हे पंधरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा भानु व माता सुव्रतादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे रत्नपुरी व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

वैशाख कृष्ण नवमी · भ. मुनिसुव्रतनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक राजगृही (बिहार) येथे झाले. विसावे तीर्थंकर भगवान मुनिसुव्रतनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर मानले जातात. ते भगवान श्रीरामांचे समकालीन मानले जातात (रामायणाचा काळ त्यांच्याच तीर्थंकर काळात झाला).

वैशाख कृष्ण दशमी · भ. मुनिसुव्रतनाथ यांचे जन्म कल्याणक राजगृही (बिहार) येथे झाले. विसावे तीर्थंकर भगवान मुनिसुव्रतनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर मानले जातात. ते भगवान श्रीरामांचे समकालीन मानले जातात (रामायणाचा काळ त्यांच्याच तीर्थंकर काळात झाला).

वैशाख कृष्ण दशमी · भ. मुनिसुव्रतनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक राजगृही (बिहार) येथे झाले. विसावे तीर्थंकर भगवान मुनिसुव्रतनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर मानले जातात. ते भगवान श्रीरामांचे समकालीन मानले जातात (रामायणाचा काळ त्यांच्याच तीर्थंकर काळात झाला).

वैशाख कृष्ण दशमी · भ. नमिनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. नमिनाथ हे एकविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विजय व माता वप्रादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

वैशाख कृष्ण एकादशी · भ. अनंतनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. अनंतनाथ हे चौदावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सिंहसेन व माता सुयशादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे अयोध्या येथे झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

वैशाख कृष्ण चतुर्दशी · भ. कुंथुनाथ यांचे जन्म कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान शांतिनाथांनंतर भगवान कुंथुनाथ हे वर्तमान अवसर्पिणी काळातील ६ वे चक्रवर्ती आणि १७ वे तीर्थंकर झाले.

ज्येष्ठ शुक्ल पंचमी · भ. धर्मनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक सम्मेदशिखर येथे झाले. धर्मनाथ हे पंधरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा भानु व माता सुव्रतादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे रत्नपुरी व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

ज्येष्ठ शुक्ल पंचमी · श्रुतपंचमी (ज्येष्ठ शुद्ध पंचमी) च्या दिवशी जैन धर्माचा सर्वात प्राचीन आणि मुख्य आगम ग्रंथ षट्खंडागम लिहून पूर्ण झाला होता आणि प्रथमच भगवान महावीरांची मौखिक वाणी ग्रंथरूपात (लिखीत स्वरूपात) साठवली गेली.

ज्येष्ठ शुक्ल द्वादशी · भ. सुपार्श्वनाथ यांचे जन्म कल्याणक वाराणसी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. सुपार्श्वनाथ हे सातवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुप्रतिष्ठ व माता पृथ्वीदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे वाराणसी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

ज्येष्ठ शुक्ल द्वादशी · भ. सुपार्श्वनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक वाराणसी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. सुपार्श्वनाथ हे सातवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुप्रतिष्ठ व माता पृथ्वीदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे वाराणसी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

ज्येष्ठ कृष्ण षष्ठी · भ. श्रेयांसनाथ यांचे गर्भ कल्याणक सिंहपुरी - सारनाथ (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. श्रेयांसनाथ हे अकरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विष्णुराज व माता विष्णुदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे सिंहपुरी (सध्याचे सारनाथ, वाराणसीजवळ) व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

ज्येष्ठ कृष्ण नवमी · भ. मुनिसुव्रतनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. विसावे तीर्थंकर भगवान मुनिसुव्रतनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर मानले जातात. ते भगवान श्रीरामांचे समकालीन मानले जातात (रामायणाचा काळ त्यांच्याच तीर्थंकर काळात झाला).

ज्येष्ठ कृष्ण दशमी · भ. विमलनाथ यांचे गर्भ कल्याणक कांपिल्यपुर येथे झाले. विमलनाथ हे तेरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कृतवर्मा व माता जयश्यामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे कांपिल्यपुरव नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

ज्येष्ठ कृष्ण द्वादशी · भ. अनंतनाथ यांचे जन्म कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. अनंतनाथ हे चौदावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सिंहसेन व माता सुयशादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे अयोध्या येथे झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

ज्येष्ठ कृष्ण द्वादशी · भ. अनंतनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. अनंतनाथ हे चौदावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सिंहसेन व माता सुयशादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे अयोध्या येथे झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

ज्येष्ठ कृष्ण चतुर्दशी · भ. शांतिनाथ यांचे जन्म कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान शांतिनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर आहेत, कारण ते एकाच जन्मात तीर्थंकर, चक्रवर्ती (१२ चक्रवर्तींपैकी ५ वे) आणि कामदेव (२४ कामदेवांपैकी १२ वे) या तिन्ही पदव्यांनी विभूषित होते.

ज्येष्ठ कृष्ण चतुर्दशी · भ. शांतिनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान शांतिनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर आहेत, कारण ते एकाच जन्मात तीर्थंकर, चक्रवर्ती (१२ चक्रवर्तींपैकी ५ वे) आणि कामदेव (२४ कामदेवांपैकी १२ वे) या तिन्ही पदव्यांनी विभूषित होते.

ज्येष्ठ कृष्ण चतुर्दशी · भ. शांतिनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. भगवान शांतिनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर आहेत, कारण ते एकाच जन्मात तीर्थंकर, चक्रवर्ती (१२ चक्रवर्तींपैकी ५ वे) आणि कामदेव (२४ कामदेवांपैकी १२ वे) या तिन्ही पदव्यांनी विभूषित होते.

ज्येष्ठ कृष्ण अमावस्या · भ. अजितनाथ यांचे गर्भ कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. दुसरे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म व पाचही कल्याणके अयोध्येतच झाली.

आषाढ शुक्ल षष्ठी · भ. महावीर (वर्धमान) यांचे गर्भ कल्याणक कुंडलपूर येथे झाले. भगवान महावीर, मूळ नाव वर्धमान, हे चोवीसावे व वर्तमान अवसर्पिणी कालचक्रातील अंतिम तीर्थंकर आहेत. वयाच्या तिसाव्या वर्षी त्यांनी राजवैभवाचा त्याग करून दीक्षा घेतली आणि सुमारे बारा वर्षांच्या कठोर तपश्चर्येनंतर ऋजुकूला नदीच्या तीरावर त्यांना केवलज्ञान प्राप्त झाले. त्यांनी जगाला आत्मबलाने जगण्याचा आणि विश्वातील सर्व जीवांवर दया करण्याचा संदेश दिला.

आषाढ शुक्ल सप्तमी · भ. नेमिनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक गिरनार पर्वत येथे झाले. नेमिनाथ, ज्यांना अरिष्टनेमी असेही म्हणतात, ते भगवान श्रीकृष्णांचे समकालीन आणि चुलत भाऊ (वासुदेव कुळातील) मानले जातात. राजुलकुमारीशी (राजीमती) विवाहाच्या वरातीत पशूंचा आक्रोश ऐकून त्यांनी वैराग्य घेतले आणि विवाह न करता दीक्षा घेतली, ही वैराग्य कथा संपूर्ण जगात अहिंसेचे सर्वोच्च उदाहरण म्हणून प्रसिद्ध आहे..

आषाढ शुक्ल अष्टमी — आषाढ शुक्ल पूर्णिमा · अष्टाह्निका पर्व हा दिगंबर जैन परंपरेतील अत्यंत प्राचीन, पवित्र आणि महत्त्वपूर्ण आध्यात्मिक उत्सव आहे. हा सण वर्षातून ३ वेळा येतो आणि प्रत्येक वेळी ८ दिवस साजरा केला जातो. हा काळ पूर्णपणे आत्मचिंतन, उपवास, पूजा आणि नंदीश्वर द्वीपाची भक्ति करण्यासाठी समर्पित असतो.

आषाढ कृष्ण द्वितीया · भ. ऋषभनाथ (आदिनाथ) यांचे गर्भ कल्याणक अयोध्या येथे झाले. भगवान वृषभनाथ (आदिनाथ) हे या अवसर्पिणी काळातील प्रथम तीर्थंकर आणि कर्मभूमीचे आद्य प्रवर्तक मानले जातात. अयोध्येत राजा नाभीराय आणि माता मरुदेवी यांच्या पोटी सुवर्णवर्णी व ५०० धनुष्य उंचीच्या कायकांतीसह जन्मलेल्या प्रभूंनी मानवी संस्कृतीच्या सुरुवातीला असि, मसि, कृषि, विद्या, वाणिज्य आणि शिल्प या सहा कलांसह ब्राह्मी (लिपी) व सुंदरी (गणित) या कन्यांद्वारे शिक्षणाची पायाभरणी केली.

आषाढ कृष्ण षष्ठी · भ. वासुपूज्य यांचे गर्भ कल्याणक चंपापुरी (बिहार) येथे झाले. भगवान वासुपूज्य हे बारावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा वसुपूज्य व माता जयादेवी होत्या. भगवान वासुपूज्य हे पंचकल्याणक एकाच पवित्र भूमीत (चंपापुरी) प्राप्त करणारे एकमेव तीर्थंकर मानले जातात

आषाढ कृष्ण अष्टमी · भ. विमलनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक सम्मेदशिखर येथे झाले. विमलनाथ हे तेरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कृतवर्मा व माता जयश्यामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे कांपिल्यपुरव नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

आषाढ कृष्ण दशमी · भ. नमिनाथ यांचे जन्म कल्याणक मिथिला (बिहार/नेपाळ सीमाभाग) येथे झाले. नमिनाथ हे एकविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विजय व माता वप्रादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

आषाढ कृष्ण दशमी · भ. नमिनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक मिथिला (बिहार/नेपाळ सीमाभाग) येथे झाले. नमिनाथ हे एकविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विजय व माता वप्रादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

श्रावण शुक्ल षष्ठी · भ. सुमतिनाथ यांचे गर्भ कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. पाचवे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

श्रावण शुक्ल षष्ठी · भ. नेमिनाथ यांचे जन्म कल्याणक शौरीपुर येथे झाले. नेमिनाथ, ज्यांना अरिष्टनेमी असेही म्हणतात, ते भगवान श्रीकृष्णांचे समकालीन आणि चुलत भाऊ (वासुदेव कुळातील) मानले जातात. राजुलकुमारीशी (राजीमती) विवाहाच्या वरातीत पशूंचा आक्रोश ऐकून त्यांनी वैराग्य घेतले आणि विवाह न करता दीक्षा घेतली, ही वैराग्य कथा संपूर्ण जगात अहिंसेचे सर्वोच्च उदाहरण म्हणून प्रसिद्ध आहे..

श्रावण शुक्ल षष्ठी · भ. नेमिनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक गिरनार पर्वत येथे झाले. नेमिनाथ, ज्यांना अरिष्टनेमी असेही म्हणतात, ते भगवान श्रीकृष्णांचे समकालीन आणि चुलत भाऊ (वासुदेव कुळातील) मानले जातात. राजुलकुमारीशी (राजीमती) विवाहाच्या वरातीत पशूंचा आक्रोश ऐकून त्यांनी वैराग्य घेतले आणि विवाह न करता दीक्षा घेतली, ही वैराग्य कथा संपूर्ण जगात अहिंसेचे सर्वोच्च उदाहरण म्हणून प्रसिद्ध आहे..

श्रावण शुक्ल सप्तमी · भ. पार्श्वनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक अहीच्छत्र (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. पार्श्वनाथ हे तेविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा अश्वसेन व माता वामादेवी होत्या. त्यांचा जन्म काशी (वाराणसी) नगरीत झाला. कमठ नावाच्या तापसाने यज्ञात जाळत असलेल्या लाकडातील सर्प-जोडप्याला त्यांनी वाचवले आणि नंतर त्याच कमठाने धरणेंद्र-पद्मावतीच्या रूपात त्यांच्या तपश्चर्येत विघ्न आणण्याचा प्रयत्न केला, ही कथा अत्यंत प्रसिद्ध आहे. त्यांचे मोक्ष सम्मेदशिखर पर्वतावर झाले.

श्रावण शुक्ल सप्तमी · भ. पार्श्वनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक सम्मेदशिखर येथे झाले. पार्श्वनाथ हे तेविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा अश्वसेन व माता वामादेवी होत्या. त्यांचा जन्म काशी (वाराणसी) नगरीत झाला. कमठ नावाच्या तापसाने यज्ञात जाळत असलेल्या लाकडातील सर्प-जोडप्याला त्यांनी वाचवले आणि नंतर त्याच कमठाने धरणेंद्र-पद्मावतीच्या रूपात त्यांच्या तपश्चर्येत विघ्न आणण्याचा प्रयत्न केला, ही कथा अत्यंत प्रसिद्ध आहे. त्यांचे मोक्ष सम्मेदशिखर पर्वतावर झाले.

श्रावण शुक्ल पूर्णिमा · भ. श्रेयांसनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक सम्मेदशिखर येथे झाले. श्रेयांसनाथ हे अकरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विष्णुराज व माता विष्णुदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे सिंहपुरी (सध्याचे सारनाथ, वाराणसीजवळ) व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

श्रावण कृष्ण प्रतिपदा · राजगृही येथील विपुलाचल पर्वतावर भ. महावीरांची प्रथम दिव्य ध्वनी खिरली तो दिवस.

श्रावण कृष्ण द्वितीया · भ. मुनिसुव्रतनाथ यांचे गर्भ कल्याणक राजगृही (बिहार) येथे झाले. विसावे तीर्थंकर भगवान मुनिसुव्रतनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर मानले जातात. ते भगवान श्रीरामांचे समकालीन मानले जातात (रामायणाचा काळ त्यांच्याच तीर्थंकर काळात झाला).

श्रावण कृष्ण दशमी · भ. कुंथुनाथ यांचे गर्भ कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान शांतिनाथांनंतर भगवान कुंथुनाथ हे वर्तमान अवसर्पिणी काळातील ६ वे चक्रवर्ती आणि १७ वे तीर्थंकर झाले.

भाद्रपद शुक्ल चतुर्थी · भ. चंद्रप्रभ यांचे केवलज्ञान कल्याणक चंद्रपुरी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. चंद्रप्रभ हे आठवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा महासेन व माता लक्ष्मणादेवी होत्या. त्यांचा जन्म चंद्रपुरी नगरीत झाला. त्यांच्या शरीराची कांती चंद्राप्रमाणे धवल होती असे मानले जाते.

भाद्रपद शुक्ल पंचमी — भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशी · भाद्रपद महिन्यातील दश लक्षण पर्व (दशलक्षण धर्म) हा आत्मशुद्धीचा सर्वात मोठा काळ मानला जातो. हे १० धर्म म्हणजे आत्म्याचे अंगभूत, मूळ आणि स्वभाविक गुण आहेत. कर्मांच्या प्रभावामुळे आत्म्यात उत्पन्न होणाऱ्या विकारांचा नाश करून स्वतःच्या मूळ स्वभावात लीन होणे, हाच या १० धर्मांचा मुख्य हेतू आहे.

भाद्रपद शुक्ल पंचमी · दिगंबर जैन परंपरेत दशलक्षण महापर्वाचा पहिला दिवस हा उत्तम क्षमा धर्म म्हणून साजरा केला जातो. दशलक्षण धर्मातील उत्तम क्षमा हा पहिला आणि अत्यंत महत्त्वपूर्ण धर्म आहे.

भाद्रपद शुक्ल षष्ठी · भ. सुपार्श्वनाथ यांचे गर्भ कल्याणक वाराणसी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. सुपार्श्वनाथ हे सातवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुप्रतिष्ठ व माता पृथ्वीदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे वाराणसी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

भाद्रपद शुक्ल षष्ठी · दिगंबर जैन परंपरेत दशलक्षण महापर्वाचा दुसरा दिवस हा 'उत्तम मार्दव' धर्म म्हणून साजरा केला जातो. 'आत्म्यामध्ये नम्रता आणि कोमलता आणण्यासाठी उत्तम मार्दव धर्माची आराधना केली जाते.

भाद्रपद शुक्ल सप्तमी · भ. पुष्पदंत (सुविधिनाथ) यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. पुष्पदंत, ज्यांना सुविधिनाथ असेही म्हणतात, हे नववे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुग्रीव व माता रामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे काकंदी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

भाद्रपद शुक्ल सप्तमी · दिगंबर जैन परंपरेत दशलक्षण महापर्वाचा तिसरा दिवस हा 'उत्तम आर्जव' धर्म म्हणून साजरा केला जातो. आत्म्याची शुद्धी साधण्यासाठी मायाचाराचा (कपट/कुटिलतेचा) त्याग करून उत्तम आर्जव धर्माची आराधना केली जाते.

भाद्रपद शुक्ल अष्टमी · दिगंबर जैन परंपरेत दशलक्षण महापर्वाचा चौथा दिवस हा उत्तम शौच धर्म म्हणून साजरा केला जातो. आत्म्याला अधिक निर्मळ बनवण्यासाठी लोभ कषायाचा त्याग करून उत्तम शौच धर्माची आराधना केली जाते.

भाद्रपद शुक्ल नवमी · आत्म्याच्या मूळ अस्तित्वाला ओळखणे आणि मन-वचन-कायेने प्रामाणिक राहणे म्हणजे उत्तम सत्य धर्म होय.

भाद्रपद शुक्ल दशमी · इंद्रियांचे विषय आणि कषायांच्या प्रवाहापासून मनाला, वचनाला आणि कायेला (शरीराला) रोखून आत्मस्वरूपात लीन करणे म्हणजेच उत्तम संयम धर्म होय.

भाद्रपद शुक्ल एकादशी · दशलक्षण महापर्वाचा सातवा दिवस हा उत्तम तप धर्म म्हणून साजरा केला जातो. आत्म्यावर साचलेल्या जुन्या कर्मांची निर्जरा (नाश) करण्यासाठी 'उत्तम तप' धर्माची आराधना केली जाते.

भाद्रपद शुक्ल द्वादशी · भ. वासुपूज्य यांचे मोक्ष कल्याणक चंपापुरी (बिहार) येथे झाले. भगवान वासुपूज्य हे बारावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा वसुपूज्य व माता जयादेवी होत्या. भगवान वासुपूज्य हे पंचकल्याणक एकाच पवित्र भूमीत (चंपापुरी) प्राप्त करणारे एकमेव तीर्थंकर मानले जातात

भाद्रपद शुक्ल द्वादशी · दशलक्षण महापर्वाचा आठवा दिवस हा उत्तम त्याग धर्म म्हणून साजरा केला जातो. अंतरंग व बाह्य परिग्रहावरील (ममत्वावरील) पकड पूर्णपणे ढिली करण्यासाठी 'उत्तम त्याग' धर्माची आराधना केली जाते.

भाद्रपद शुक्ल त्रयोदशी · दशलक्षण महापर्वाचा नववा दिवस हा उत्तम आकिंचन्य धर्म म्हणून साजरा केला जातो. आत्म्याला परिग्रहाच्या (संग्रहवृत्ती व ममत्वाच्या) सूक्ष्म पाशातून पूर्णपणे मुक्त करण्यासाठी 'उत्तम आकिंचन्य' धर्माची आराधना केली जाते.

भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशी · जैन परंपरेत अनंत चतुर्दशी (भाद्रपद शुद्ध चतुर्दशी) हा दिवस केवळ एका उत्सवापुरता मर्यादित नसून तो दश लक्षण पर्वाचा (दशलक्षण धर्माचा) सर्वात पवित्र आणि मुख्य दिवस (१० वा दिवस) मानला जातो. या दिवशी आत्म्याच्या सर्व कर्मांचा क्षय करून 'अनंत' सुखाची आणि मोक्षाची प्राप्ती करण्याचा मुख्य हेतू असतो.

भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशी · दशलक्षण महापर्वाचा दहावा आणि अंतिम दिवस हा उत्तम ब्रह्मचर्य धर्म म्हणून साजरा केला जातो. आत्म्याला त्याच्या निज-स्वरूपात पूर्णपणे लीन आणि स्थिर करण्याचे सर्वोच्च कार्य 'उत्तम ब्रह्मचर्य' धर्म करतो.

भाद्रपद शुक्ल पूर्णिमा · वर्षभरात मन, वचन किंवा कायेने (कृतीने) कोणाचेही मन दुखवले गेले असेल, नकळत किंवा कळत काही चुका झाल्या असतील, तर त्याबद्दल मनातील सर्व अहंकार, राग आणि वैरभाव बाजूला ठेवून निष्कपट मनाने क्षमा मागणे आणि इतरांना क्षमा करणे हा क्षमावाणी पर्वाचा मुख्य उद्देश आहे.

भाद्रपद कृष्ण षष्ठी · चंदन षष्ठी (चंदन षष्ठी व्रत किंवा धूप षष्ठी) हा भाद्रपद महिन्यातील अत्यंत पवित्र आणि आत्मविशुद्धीचा सण आहे. हे व्रत भाद्रपद पक्षाच्या (काही भागांत कृष्ण तर काही ठिकाणी शुक्ल) षष्ठी तिथीला** पाळला जातो.

भाद्रपद कृष्ण सप्तमी · भ. शांतिनाथ यांचे गर्भ कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान शांतिनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर आहेत, कारण ते एकाच जन्मात तीर्थंकर, चक्रवर्ती (१२ चक्रवर्तींपैकी ५ वे) आणि कामदेव (२४ कामदेवांपैकी १२ वे) या तिन्ही पदव्यांनी विभूषित होते.

आश्विन शुक्ल प्रतिपदा · भ. नेमिनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक गिरनार पर्वत येथे झाले. नेमिनाथ, ज्यांना अरिष्टनेमी असेही म्हणतात, ते भगवान श्रीकृष्णांचे समकालीन आणि चुलत भाऊ (वासुदेव कुळातील) मानले जातात. राजुलकुमारीशी (राजीमती) विवाहाच्या वरातीत पशूंचा आक्रोश ऐकून त्यांनी वैराग्य घेतले आणि विवाह न करता दीक्षा घेतली, ही वैराग्य कथा संपूर्ण जगात अहिंसेचे सर्वोच्च उदाहरण म्हणून प्रसिद्ध आहे..

आश्विन शुक्ल अष्टमी · भ. पुष्पदंत (सुविधिनाथ) यांचे केवलज्ञान कल्याणक काकंदी (बिहार) येथे झाले. पुष्पदंत, ज्यांना सुविधिनाथ असेही म्हणतात, हे नववे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुग्रीव व माता रामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे काकंदी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

आश्विन शुक्ल अष्टमी · भ. शीतलनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. शीतलनाथ हे दहावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा दृढरथ व माता सुनंदादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे भद्रपुर (भद्दिलपुर) नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

आश्विन शुक्ल पूर्णिमा · भ. नमिनाथ यांचे गर्भ कल्याणक मिथिला (बिहार/नेपाळ सीमाभाग) येथे झाले. नमिनाथ हे एकविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विजय व माता वप्रादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

आश्विन कृष्ण अमावस्या · महावीर निर्वाण कल्याणक उत्सव (ज्याला जैन परंपरेत 'जैन दिवाळी' म्हटले जाते) हा २४ वे तीर्थंकर भगवान महावीर यांच्या मोक्ष प्राप्तीचा आणि सर्व कर्मबंधनातून मुक्त होण्याचा अत्यंत पावन प्रसंग आहे. भगवान महावीरांनी बिहारमधील पावापुरी येथे कार्तिक अमावस्येच्या भल्या पहाटे (ब्रह्ममुहूर्तावर) मोक्ष पद (निर्वाण) प्राप्त केले होते.

कार्तिक शुक्ल प्रतिपदा · २४ वे तीर्थंकर भगवान महावीर यांचे प्रथम गणधर (मुख्य शिष्य) इंद्रभूती गौतम (गौतम स्वामी) यांना केवलज्ञान ह्या दिवशी (कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा) झाले. वीर निर्वाण संवताचा प्रारंभदिन.

कार्तिक शुक्ल अष्टमी — कार्तिक शुक्ल पूर्णिमा · अष्टाह्निका पर्व हा दिगंबर जैन परंपरेतील अत्यंत प्राचीन, पवित्र आणि महत्त्वपूर्ण आध्यात्मिक उत्सव आहे. हा सण वर्षातून ३ वेळा येतो आणि प्रत्येक वेळी ८ दिवस साजरा केला जातो. हा काळ पूर्णपणे आत्मचिंतन, उपवास, पूजा आणि नंदीश्वर द्वीपाची भक्ति करण्यासाठी समर्पित असतो.

कार्तिक शुक्ल पूर्णिमा · भ. संभवनाथ यांचे जन्म कल्याणक श्रावस्ती (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. तिसरे तीर्थंकर, श्रावस्ती नगरीत जन्म.

कार्तिक शुक्ल पूर्णिमा · कार्तिक पूर्णिमा हा कार्तिक अष्टाह्निका पर्वाचा हा शेवटचा दिवस असतो. दिगंबर जैन मुनी आणि आर्यिकांचा वर्षायोग (चातुर्मास) मात्र दीपावलीलाच, कार्तिक कृष्ण चतुर्दशीच्या उत्तररात्री निष्ठापित होतो; कार्तिक शुद्ध पंचमीनंतर त्यांचा विहार सुरू होतो.

कार्तिक कृष्ण प्रतिपदा · भ. अनंतनाथ यांचे गर्भ कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. अनंतनाथ हे चौदावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सिंहसेन व माता सुयशादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे अयोध्या येथे झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

कार्तिक कृष्ण चतुर्थी · भ. संभवनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक श्रावस्ती (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. तिसरे तीर्थंकर, श्रावस्ती नगरीत जन्म.

कार्तिक कृष्ण त्रयोदशी · भ. पद्मप्रभ यांचे जन्म कल्याणक कौशांबी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. सहावे तीर्थंकर, कौशांबी नगरीत जन्म.

कार्तिक कृष्ण त्रयोदशी · भ. पद्मप्रभ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक कौशांबी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. सहावे तीर्थंकर, कौशांबी नगरीत जन्म.

कार्तिक कृष्ण अमावस्या · भ. महावीर (वर्धमान) यांचे मोक्ष कल्याणक पावापुरी येथे झाले. भगवान महावीर, मूळ नाव वर्धमान, हे चोवीसावे व वर्तमान अवसर्पिणी कालचक्रातील अंतिम तीर्थंकर आहेत. वयाच्या तिसाव्या वर्षी त्यांनी राजवैभवाचा त्याग करून दीक्षा घेतली आणि सुमारे बारा वर्षांच्या कठोर तपश्चर्येनंतर ऋजुकूला नदीच्या तीरावर त्यांना केवलज्ञान प्राप्त झाले. त्यांनी जगाला आत्मबलाने जगण्याचा आणि विश्वातील सर्व जीवांवर दया करण्याचा संदेश दिला.

मार्गशीर्ष शुक्ल प्रतिपदा · भ. पुष्पदंत (सुविधिनाथ) यांचे जन्म कल्याणक काकंदी (बिहार) येथे झाले. पुष्पदंत, ज्यांना सुविधिनाथ असेही म्हणतात, हे नववे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुग्रीव व माता रामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे काकंदी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

मार्गशीर्ष शुक्ल प्रतिपदा · भ. पुष्पदंत (सुविधिनाथ) यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक काकंदी (बिहार) येथे झाले. पुष्पदंत, ज्यांना सुविधिनाथ असेही म्हणतात, हे नववे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुग्रीव व माता रामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे काकंदी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

मार्गशीर्ष शुक्ल दशमी · भ. अरहनाथ यांचे जन्म कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान अरहनाथ हे देखील एकाच जन्मात तीर्थंकर, चक्रवर्ती (७ वे) आणि कामदेव (१४ वे) या तिन्ही उच्च पदव्या धारण करणारे महापुरुष होते.

मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशी · भ. मल्लिनाथ यांचे जन्म कल्याणक मिथिला (बिहार/नेपाळ सीमाभाग) येथे झाले. मल्लिनाथ हे एकोणिसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कुंभराज व माता प्रभादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशी · भ. मल्लिनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक मिथिला (बिहार/नेपाळ सीमाभाग) येथे झाले. मल्लिनाथ हे एकोणिसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कुंभराज व माता प्रभादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशी · भ. मल्लिनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक मिथिला (बिहार/नेपाळ सीमाभाग) येथे झाले. मल्लिनाथ हे एकोणिसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कुंभराज व माता प्रभादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशी · भ. नमिनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक मिथिला (बिहार/नेपाळ सीमाभाग) येथे झाले. नमिनाथ हे एकविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विजय व माता वप्रादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

मार्गशीर्ष शुक्ल पूर्णिमा · भ. संभवनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक श्रावस्ती (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. तिसरे तीर्थंकर, श्रावस्ती नगरीत जन्म.

मार्गशीर्ष कृष्ण दशमी · भ. महावीर (वर्धमान) यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक कुंडलपूर येथे झाले. भगवान महावीर, मूळ नाव वर्धमान, हे चोवीसावे व वर्तमान अवसर्पिणी कालचक्रातील अंतिम तीर्थंकर आहेत. वयाच्या तिसाव्या वर्षी त्यांनी राजवैभवाचा त्याग करून दीक्षा घेतली आणि सुमारे बारा वर्षांच्या कठोर तपश्चर्येनंतर ऋजुकूला नदीच्या तीरावर त्यांना केवलज्ञान प्राप्त झाले. त्यांनी जगाला आत्मबलाने जगण्याचा आणि विश्वातील सर्व जीवांवर दया करण्याचा संदेश दिला.

पौष शुक्ल दशमी · भ. शांतिनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. भगवान शांतिनाथ हे जैन परंपरेतील अत्यंत विशेष तीर्थंकर आहेत, कारण ते एकाच जन्मात तीर्थंकर, चक्रवर्ती (१२ चक्रवर्तींपैकी ५ वे) आणि कामदेव (२४ कामदेवांपैकी १२ वे) या तिन्ही पदव्यांनी विभूषित होते.

पौष शुक्ल एकादशी · भ. अजितनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. दुसरे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म व पाचही कल्याणके अयोध्येतच झाली.

पौष शुक्ल चतुर्दशी · भ. अभिनंदननाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. चौथे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

पौष शुक्ल पूर्णिमा · भ. धर्मनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक रत्नपुरी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. धर्मनाथ हे पंधरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा भानु व माता सुव्रतादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे रत्नपुरी व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

पौष कृष्ण एकादशी · भ. चंद्रप्रभ यांचे जन्म कल्याणक चंद्रपुरी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. चंद्रप्रभ हे आठवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा महासेन व माता लक्ष्मणादेवी होत्या. त्यांचा जन्म चंद्रपुरी नगरीत झाला. त्यांच्या शरीराची कांती चंद्राप्रमाणे धवल होती असे मानले जाते.

पौष कृष्ण एकादशी · भ. चंद्रप्रभ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक चंद्रपुरी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. चंद्रप्रभ हे आठवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा महासेन व माता लक्ष्मणादेवी होत्या. त्यांचा जन्म चंद्रपुरी नगरीत झाला. त्यांच्या शरीराची कांती चंद्राप्रमाणे धवल होती असे मानले जाते.

पौष कृष्ण एकादशी · भ. पार्श्वनाथ यांचे जन्म कल्याणक काशी (वाराणसी) येथे झाले. पार्श्वनाथ हे तेविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा अश्वसेन व माता वामादेवी होत्या. त्यांचा जन्म काशी (वाराणसी) नगरीत झाला. कमठ नावाच्या तापसाने यज्ञात जाळत असलेल्या लाकडातील सर्प-जोडप्याला त्यांनी वाचवले आणि नंतर त्याच कमठाने धरणेंद्र-पद्मावतीच्या रूपात त्यांच्या तपश्चर्येत विघ्न आणण्याचा प्रयत्न केला, ही कथा अत्यंत प्रसिद्ध आहे. त्यांचे मोक्ष सम्मेदशिखर पर्वतावर झाले.

पौष कृष्ण एकादशी · भ. पार्श्वनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक काशी (वाराणसी) येथे झाले. पार्श्वनाथ हे तेविसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा अश्वसेन व माता वामादेवी होत्या. त्यांचा जन्म काशी (वाराणसी) नगरीत झाला. कमठ नावाच्या तापसाने यज्ञात जाळत असलेल्या लाकडातील सर्प-जोडप्याला त्यांनी वाचवले आणि नंतर त्याच कमठाने धरणेंद्र-पद्मावतीच्या रूपात त्यांच्या तपश्चर्येत विघ्न आणण्याचा प्रयत्न केला, ही कथा अत्यंत प्रसिद्ध आहे. त्यांचे मोक्ष सम्मेदशिखर पर्वतावर झाले.

पौष कृष्ण चतुर्दशी · भ. शीतलनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक भद्रपुर (भद्दिलपुर) येथे झाले. शीतलनाथ हे दहावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा दृढरथ व माता सुनंदादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे भद्रपुर (भद्दिलपुर) नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

माघ शुक्ल द्वितीया · भ. वासुपूज्य यांचे केवलज्ञान कल्याणक चंपापुरी (बिहार) येथे झाले. भगवान वासुपूज्य हे बारावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा वसुपूज्य व माता जयादेवी होत्या. भगवान वासुपूज्य हे पंचकल्याणक एकाच पवित्र भूमीत (चंपापुरी) प्राप्त करणारे एकमेव तीर्थंकर मानले जातात

माघ शुक्ल तृतीया · भ. विमलनाथ यांचे जन्म कल्याणक कांपिल्यपुर येथे झाले. विमलनाथ हे तेरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कृतवर्मा व माता जयश्यामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे कांपिल्यपुरव नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

माघ शुक्ल तृतीया · भ. धर्मनाथ यांचे जन्म कल्याणक रत्नपुरी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. धर्मनाथ हे पंधरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा भानु व माता सुव्रतादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे रत्नपुरी व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

माघ शुक्ल तृतीया · भ. विमलनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक कांपिल्यपुर येथे झाले. विमलनाथ हे तेरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कृतवर्मा व माता जयश्यामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे कांपिल्यपुरव नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

माघ शुक्ल तृतीया · भ. धर्मनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक रत्नपुरी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. धर्मनाथ हे पंधरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा भानु व माता सुव्रतादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे रत्नपुरी व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

माघ शुक्ल षष्ठी · भ. विमलनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक कांपिल्यपुर येथे झाले. विमलनाथ हे तेरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कृतवर्मा व माता जयश्यामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे कांपिल्यपुरव नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

माघ शुक्ल दशमी · भ. अजितनाथ यांचे जन्म कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. दुसरे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म व पाचही कल्याणके अयोध्येतच झाली.

माघ शुक्ल दशमी · भ. अजितनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. दुसरे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म व पाचही कल्याणके अयोध्येतच झाली.

माघ शुक्ल दशमी · भ. अरहनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. भगवान अरहनाथ हे देखील एकाच जन्मात तीर्थंकर, चक्रवर्ती (७ वे) आणि कामदेव (१४ वे) या तिन्ही उच्च पदव्या धारण करणारे महापुरुष होते.

माघ शुक्ल द्वादशी · भ. अभिनंदननाथ यांचे जन्म कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. चौथे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

माघ शुक्ल द्वादशी · भ. अभिनंदननाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक अयोध्या (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. चौथे तीर्थंकर, अयोध्या नगरीत जन्म.

माघ कृष्ण षष्ठी · भ. पद्मप्रभ यांचे गर्भ कल्याणक कौशांबी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. सहावे तीर्थंकर, कौशांबी नगरीत जन्म.

माघ कृष्ण एकादशी · भ. पद्मप्रभ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. सहावे तीर्थंकर, कौशांबी नगरीत जन्म.

माघ कृष्ण द्वादशी · भ. शीतलनाथ यांचे जन्म कल्याणक भद्रपुर (भद्दिलपुर) येथे झाले. शीतलनाथ हे दहावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा दृढरथ व माता सुनंदादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे भद्रपुर (भद्दिलपुर) नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

माघ कृष्ण द्वादशी · भ. शीतलनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक भद्रपुर (भद्दिलपुर) येथे झाले. शीतलनाथ हे दहावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा दृढरथ व माता सुनंदादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे भद्रपुर (भद्दिलपुर) नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

माघ कृष्ण चतुर्दशी · भ. ऋषभनाथ (आदिनाथ) यांचे मोक्ष कल्याणक कैलाश पर्वत (अष्टापद) येथे झाले. भगवान वृषभनाथ (आदिनाथ) हे या अवसर्पिणी काळातील प्रथम तीर्थंकर आणि कर्मभूमीचे आद्य प्रवर्तक मानले जातात. अयोध्येत राजा नाभीराय आणि माता मरुदेवी यांच्या पोटी सुवर्णवर्णी व ५०० धनुष्य उंचीच्या कायकांतीसह जन्मलेल्या प्रभूंनी मानवी संस्कृतीच्या सुरुवातीला असि, मसि, कृषि, विद्या, वाणिज्य आणि शिल्प या सहा कलांसह ब्राह्मी (लिपी) व सुंदरी (गणित) या कन्यांद्वारे शिक्षणाची पायाभरणी केली.

माघ कृष्ण अमावस्या · भ. श्रेयांसनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक सिंहपुरी - सारनाथ (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. श्रेयांसनाथ हे अकरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विष्णुराज व माता विष्णुदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे सिंहपुरी (सध्याचे सारनाथ, वाराणसीजवळ) व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

फाल्गुन शुक्ल द्वितीया · भ. मल्लिनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. मल्लिनाथ हे एकोणिसावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा कुंभराज व माता प्रभादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे मिथिला नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

फाल्गुन शुक्ल अष्टमी · भ. संभवनाथ यांचे गर्भ कल्याणक श्रावस्ती (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. तिसरे तीर्थंकर, श्रावस्ती नगरीत जन्म.

फाल्गुन शुक्ल अष्टमी — फाल्गुन शुक्ल पूर्णिमा · अष्टाह्निका पर्व हा दिगंबर जैन परंपरेतील अत्यंत प्राचीन, पवित्र आणि महत्त्वपूर्ण आध्यात्मिक उत्सव आहे. हा सण वर्षातून ३ वेळा येतो आणि प्रत्येक वेळी ८ दिवस साजरा केला जातो. हा काळ पूर्णपणे आत्मचिंतन, उपवास, पूजा आणि नंदीश्वर द्वीपाची भक्ति करण्यासाठी समर्पित असतो.

फाल्गुन कृष्ण षष्ठी · भ. सुपार्श्वनाथ यांचे केवलज्ञान कल्याणक वाराणसी (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. सुपार्श्वनाथ हे सातवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुप्रतिष्ठ व माता पृथ्वीदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे वाराणसी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

फाल्गुन कृष्ण सप्तमी · भ. सुपार्श्वनाथ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. सुपार्श्वनाथ हे सातवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुप्रतिष्ठ व माता पृथ्वीदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे वाराणसी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

फाल्गुन कृष्ण सप्तमी · भ. चंद्रप्रभ यांचे मोक्ष कल्याणक श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) येथे झाले. चंद्रप्रभ हे आठवे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा महासेन व माता लक्ष्मणादेवी होत्या. त्यांचा जन्म चंद्रपुरी नगरीत झाला. त्यांच्या शरीराची कांती चंद्राप्रमाणे धवल होती असे मानले जाते.

फाल्गुन कृष्ण नवमी · भ. पुष्पदंत (सुविधिनाथ) यांचे गर्भ कल्याणक काकंदी (बिहार) येथे झाले. पुष्पदंत, ज्यांना सुविधिनाथ असेही म्हणतात, हे नववे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा सुग्रीव व माता रामादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे काकंदी नगरीत झाले व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

फाल्गुन कृष्ण एकादशी · भ. ऋषभनाथ (आदिनाथ) यांचे केवलज्ञान कल्याणक पुरिमतालपुर (प्रयाग) येथे झाले. भगवान वृषभनाथ (आदिनाथ) हे या अवसर्पिणी काळातील प्रथम तीर्थंकर आणि कर्मभूमीचे आद्य प्रवर्तक मानले जातात. अयोध्येत राजा नाभीराय आणि माता मरुदेवी यांच्या पोटी सुवर्णवर्णी व ५०० धनुष्य उंचीच्या कायकांतीसह जन्मलेल्या प्रभूंनी मानवी संस्कृतीच्या सुरुवातीला असि, मसि, कृषि, विद्या, वाणिज्य आणि शिल्प या सहा कलांसह ब्राह्मी (लिपी) व सुंदरी (गणित) या कन्यांद्वारे शिक्षणाची पायाभरणी केली.

फाल्गुन कृष्ण एकादशी · भ. श्रेयांसनाथ यांचे जन्म कल्याणक सिंहपुरी - सारनाथ (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. श्रेयांसनाथ हे अकरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विष्णुराज व माता विष्णुदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे सिंहपुरी (सध्याचे सारनाथ, वाराणसीजवळ) व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

फाल्गुन कृष्ण एकादशी · भ. श्रेयांसनाथ यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक सिंहपुरी - सारनाथ (उत्तर प्रदेश) येथे झाले. श्रेयांसनाथ हे अकरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा विष्णुराज व माता विष्णुदेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे सिंहपुरी (सध्याचे सारनाथ, वाराणसीजवळ) व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.

फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशी · भ. वासुपूज्य यांचे जन्म कल्याणक चंपापुरी (बिहार) येथे झाले. भगवान वासुपूज्य हे बारावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा वसुपूज्य व माता जयादेवी होत्या. भगवान वासुपूज्य हे पंचकल्याणक एकाच पवित्र भूमीत (चंपापुरी) प्राप्त करणारे एकमेव तीर्थंकर मानले जातात

फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशी · भ. वासुपूज्य यांचे दीक्षा (तप) कल्याणक चंपापुरी (बिहार) येथे झाले. भगवान वासुपूज्य हे बारावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा वसुपूज्य व माता जयादेवी होत्या. भगवान वासुपूज्य हे पंचकल्याणक एकाच पवित्र भूमीत (चंपापुरी) प्राप्त करणारे एकमेव तीर्थंकर मानले जातात