राजगृही (बिहार)

राजगृही (आजचे राजगीर, बिहार) ही मगध साम्राज्याची राजधानी असून विसावे तीर्थंकर भगवान मुनिसुव्रतनाथ यांची गर्भ, जन्म, तप व ज्ञान या चार कल्याणकांची भूमी आहे. मगध सम्राट श्रेणिक (बिंबिसार) आणि जरासंध यांचीही ही राजधानी होती.

पंच पहाडी: विपुलाचल, रत्नगिरी, उदयगिरी, स्वर्णगिरी (अरुणगिरी) व वैभवगिरी या पाच पहाडांमुळे राजगृहीला 'पंच पहाडी' असेही म्हटले जाते. मुनिसुव्रतनाथांच्या चार कल्याणकांच्या स्मरणार्थ विपुलाचल पर्वतावर भव्य स्मारक मंदिर उभारलेले आहे; याच पर्वतावर आणखी तीन प्राचीन मंदिरेही आहेत. वैभवगिरी पर्वतावर पाच मंदिरे असून उत्खननात सापडलेल्या एका प्राचीन मंदिरात २४ कक्ष आढळले आहेत.