आचार्य जिनसेन (प्रथम)

आचार्य जिनसेन (प्रथम) हे ८ व्या शतकातील दिगंबर जैन परंपरेतील एक अत्यंत प्रख्यात, विद्वान आणि प्रतिभावान संस्कृत महाकवी आणि आचार्य होते. जैन वाङ्मयात त्यांचे नाव प्रामुख्याने ईस्वी सन ७८३ मध्ये रचलेल्या 'हरिवंश पुराण' या अजरामर ग्रंथाचे रचयिता म्हणून आदराने घेतले जाते.

जैन इतिहास आणि साहित्यात गल्लत होऊ नये म्हणून एक गोष्ट लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे: जैन परंपरेत 'जिनसेन' नावाचे दोन प्रसिद्ध आचार्य झाले आहेत. ९ व्या शतकात 'आदिपुराण' आणि 'महापुराण' लिहिणारे आचार्य जिनसेन (जे राष्ट्रकूट राजा अमोघवर्ष यांचे गुरू होते) हे वेगळे, आणि त्यांच्या आधी ८ व्या शतकात 'हरिवंश पुराण' लिहिणारे हे आचार्य जिनसेन (प्रथम) वेगळे आहेत.

त्यांनी हरिवंश पुराणाच्या शेवटच्या (६६ व्या) अध्यायात भगवान महावीरांपासून ते लोहाचार्यांपर्यंतची आणि त्यानंतर स्वतःच्या काळापर्यंतची अखंड जैन आचार्य-परंपरा लिहून ठेवली आहे. हा दस्तऐवज जैन धर्माचा इतिहास आणि कालक्रम समजून घेण्यासाठी इतिहासकारांसाठी एक अतिशय प्रामाणिक आणि मौल्यवान स्रोत मानला जातो.