स्वामि कार्तिकेय

इ.स. ८वे-९वे शतक · मध्य भारत
स्वामि कार्तिकेय हे दिगंबर जैन परंपरेतील एक महत्त्वपूर्ण आचार्य मानले जातात, जे 'कार्तिकेयानुप्रेक्षा' या प्राकृत भाषेतील ग्रंथासाठी विशेष प्रसिद्ध आहेत. हा ग्रंथ बारा अनुप्रेक्षा (भावनांचे चिंतन) यावर आधारित असून आत्मशुद्धी व मोक्षमार्गाचे सुंदर विवेचन करतो. त्यांचा नेमका काळ निश्चितपणे ज्ञात नसला तरी विद्वान त्यांना साधारणतः इ.स. ८व्या ते ९व्या शतकाच्या दरम्यान ठेवतात. त्यांच्या रचनेवर नंतरच्या अनेक आचार्यांनी टीका व भाष्ये लिहिली, ज्यामुळे या ग्रंथाचे महत्त्व अधोरेखित होते.

रचलेले आगम ग्रंथ

कार्तिकेयानुप्रेक्षा

स्वामि कार्तिकेय विरचित 'कार्तिकेयानुप्रेक्षा' हा प्राकृत भाषेतील एक महत्त्वपूर्ण दिगंबर जैन ग्रंथ असून यात बारा अनुप्रेक्षांचे विवेचन केले आहे. 'अनुप्रेक्षा' म्हणजे बारंवार विचार करणे किंवा आत्मचिंतन करणे. संसाराच्या असत्य स्वरूपाचे चिंतन करून आत्म्याला वैराग्याकडे नेणे हा या ग्रंथाचा मुख्य उद्देश आहे. यामध्ये खालील १२ भावनांचे अतिशय भावूक व तत्त्वज्ञानात्मक वर्णन केले आहे:

पुढे: योगींदुदेव
🏠मुख्य पान📿जिनवाणी⛰️तीर्थक्षेत्र📖आगम🧘तत्त्वज्ञान