स्वामि कार्तिकेय
स्वामी कार्तिकेय (स्वामी कुमार) हे 'बारस-अणुवेक्खा' अर्थात कार्तिकेयानुप्रेक्षा या सुमारे ४८९ गाथांच्या प्राकृत ग्रंथाचे कर्ते आहेत. परंपरा त्यांना अतिप्राचीन मानते, तर भाषा व विषयांच्या आधारे काही विद्वान त्यांना नंतरच्या काळात ठेवतात; त्यांच्या जीवनाविषयी विश्वसनीय माहिती उपलब्ध नाही.
बारा भावनांच्या निमित्ताने लोकरचना, द्रव्ये, श्रावकधर्म, दहा धर्म, तप व ध्यान असे संपूर्ण जैन तत्त्वज्ञान त्यांनी मांडले. भट्टारक शुभचंद्र यांची संस्कृत टीका यावर प्रसिद्ध आहे.
प्रमुख ग्रंथ: कार्तिकेयानुप्रेक्षा.
रचलेले आगम ग्रंथ
कार्तिकेयानुप्रेक्षा
स्वामि कार्तिकेय विरचित 'कार्तिकेयानुप्रेक्षा' हा प्राकृत भाषेतील एक महत्त्वपूर्ण दिगंबर जैन ग्रंथ असून यात बारा अनुप्रेक्षांचे विवेचन केले आहे. 'अनुप्रेक्षा' म्हणजे बारंवार विचार करणे किंवा आत्मचिंतन करणे. संसाराच्या असत्य स्वरूपाचे चिंतन करून आत्म्याला वैराग्याकडे नेणे हा या ग्रंथाचा मुख्य उद्देश आहे. यामध्ये खालील १२ भावनांचे अतिशय भावूक व तत्त्वज्ञानात्मक वर्णन केले आहे: