हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश)

हस्तिनापूर (मेरठ जिल्हा, उत्तर प्रदेश) हे महाभारतकालीन कौरव-पांडवांची राजधानी म्हणून प्रसिद्ध असलेले नगर सोळावे तीर्थंकर शांतिनाथ, सतरावे कुंथुनाथ व अठरावे अरनाथ या तीन तीर्थंकर-चक्रवर्तींची जन्मभूमी आहे. या तिघांचेही गर्भ, जन्म, दीक्षा व केवलज्ञान असे प्रत्येकी चार, मिळून एकूण बारा कल्याणक येथेच झाले.

जंबूद्वीप रचना: आर्यिका रत्न ज्ञानमती माताजी यांच्या मार्गदर्शनाखाली उभारलेली जंबूद्वीपाची प्रतिकृती रचना ही जैन विश्वरचनाशास्त्राचे अनोखे व जगप्रसिद्ध प्रतीक आहे. उत्खननादरम्यान येथे अनेक प्राचीन मूर्ती, नाणी व शिलालेख सापडले आहेत, जे या स्थळाच्या प्राचीनतेची साक्ष देतात.