कैलास पर्वत / अष्टापद/ बद्रीनाथ
जैन परंपरेनुसार, प्रथम तीर्थंकर भगवान आदिनाथ (भगवान ऋषभदेव) यांना कैलास पर्वतावरून (ज्याला प्राकृत भाषेमध्ये 'अष्टापद पर्वत' म्हटले जाते) मोक्ष/निर्वाण प्राप्ती झाली.
काही लोक किंवा स्थानिक परंपरांमध्ये बद्रीनाथ या क्षेत्राला भगवान
आदिनाथांचे मोक्षस्थान किंवा प्रमुख साधनास्थान मानण्यामागे काही ऐतिहासिक,
भौगोलिक आणि पौराणिक कारणे आहेत. ती खालीलप्रमाणे स्पष्ट करता येतील:
अष्टापद (कैलास) आणि बद्रीनाथ यांचे भौगोलिक नाते
अष्टापद (कैलास) आणि बद्रीनाथ यांचे भौगोलिक नाते
- जैन शास्त्रांनुसार भगवान आदिनाथांना हिमालयातील 'अष्टापद' पर्वतावरून मोक्ष मिळाला.
- प्राचीन काळी हिमालयीन पर्वतरांगांमध्ये बद्रीनाथ, केदारनाथ आणि कैलास मानसरोवर हा संपूर्ण प्रदेश एकाच आध्यात्मिक अखंड क्षेत्राचा भाग मानला जात होता.
- बद्रीनाथ हे अष्टापद/कैलास पर्वताच्या मार्गावरील अत्यंत महत्त्वाचे आणि जवळचे क्षेत्र असल्यामुळे, काळाच्या ओघात लोक बद्रीनाथ क्षेत्राला अष्टापद मानून किंवा त्याच्याशी जोडून आदिनाथांचे निर्वाण स्थान म्हणून संबोधू लागले.
बद्रीनाथ मंदिरातील मूर्तीबाबत संशोधन व जैन परंपरा
- भगवान आदिनाथांची पद्मासन प्रतिमा: बद्रीनाथ मंदिराच्या गाभाऱ्यात असलेली भगवान बद्रीविशाल (बद्रीनाथ) यांची मुख्य प्रतिमा ही काळ्या पाषाणातील पद्मासन (ध्यानस्थ) मुद्रेतील आहे.
- शालिग्राम पाषाण व शांत मुद्रा: अनेक जैन विद्वान, इतिहासकार आणि संशोधकांच्या मते, ही ध्यानस्थ पद्मासन मुद्रा, शंखाकृती मान (कंठ) आणि अत्यंत शांत, वीतरागी स्वरूप हे भगवान आदिनाथांच्या (ऋषभदेवांच्या) प्राचीन मूर्तीचे लक्षण दर्शवते.
