धर्मनाथ
धर्मनाथ हे पंधरावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा भानु व माता सुव्रतादेवी होत्या. त्यांच्या ५ कल्याणकांपैकी ४ कल्याणक (गर्भ, जन्म, तप/दीक्षा आणि केवलज्ञान) हे रत्नपुरी व ५ वे मोक्ष कल्याणक सम्मेद शिखरजी येथे झाले.
प्रमुख विवरण व परिचय- माता-पिता: पिता राजा भानु आणि माता राणी सुव्रता (सुप्रभा)
- वंश: इक्ष्वाकु वंश
- चिन्ह / लांछन: वज्रदंड
- वर्ण (रंग): सुवर्ण (सोनेरी / तप्त कांचन वर्ण)
- केवली वृक्ष: सप्तपर्ण वृक्ष
- आयुष्यमान:| १० लाख वर्षे
- शरीरमान (उंची):४५ धनुष्य
नावामागील कथा व महत्त्व
- गर्भकाळात मातेच्या धार्मिक वृत्तीत अभूतपूर्व वृद्धी झाली आणि राज्यात सर्वत्र धर्म आणि न्यायाचे वातावरण निर्माण झाले. सर्व प्रजा धार्मिक कार्यात तल्लिन झाली, म्हणून या बालकाचे नाव धर्मनाथ ठेवण्यात आले.
- त्यांनी 'सुदर्शना' पालखीत बसून सहेतुक वनात १,००० साथीदारांसह दीक्षा घेतली.
- २ वर्षांच्या कठोर तपश्चर्येनंतर सप्तपर्ण वृक्षाखाली केवलज्ञान प्राप्त झाले.
- मुख्य गणधर: अरिष्टसेन (एकूण ४३ गणधर)
- शासंदेव (यक्ष व यक्षी): किन्नर यक्ष' आणिमानसी देवी (यक्षी).
- मुनी व साध्वी संघ: त्यांच्या धर्मसंघात सुमारे ६४,००० मुनी (साधू) आणि ६२,००० आर्यिका (साध्वी) होत्या.
पंच कल्याणक
| कल्याणक | स्थान | तिथी |
|---|---|---|
| गर्भ कल्याणक | रत्नपुरी (उत्तर प्रदेश) | वैशाख कृष्ण सप्तमी |
| जन्म कल्याणक | रत्नपुरी (उत्तर प्रदेश) | माघ शुक्ल तृतीया |
| दीक्षा (तप) कल्याणक | रत्नपुरी (उत्तर प्रदेश) | माघ शुक्ल तृतीया |
| केवलज्ञान कल्याणक | रत्नपुरी (उत्तर प्रदेश) | पौष शुक्ल पूर्णिमा |
| मोक्ष कल्याणक | सम्मेदशिखर | ज्येष्ठ शुक्ल पंचमी |