श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड)
DharmashalaBhojanalayMedical ClinicParkingHospitalAC RoomsPooja Samagri ShopHot Water
श्री सम्मेद शिखरजी (पारसनाथ पर्वत, झारखंड) हे जैन धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि सर्वोच्च सिद्धक्षेत्र मानले जाते. २४ पैकी २० जैन तीर्थंकरांना आणि अनंत मुनींना याच भूमीवरून मोक्षप्राप्ती झाली.
मुख्य वैशिष्ट्य:
- पर्वतावर वसलेली ३० पेक्षा जास्त प्राचीन जैन मंदिरे आणि टोंक.
- स्थान: मधुबन, गिरिडीह जिल्हा, झारखंड.
- प्रसिद्धी: भाविकांसाठी ही एक अतिशय महत्त्वपूर्ण आणि आध्यात्मिक पदयात्रा मानली जाते.
धार्मिक व आध्यात्मिक महत्त्व
- २० तीर्थंकरांची मोक्षभूमी: २४ पैकी २० जैन तीर्थंकरांनी याच भूमीवरून तपश्चर्या करून मोक्ष (निर्वाण) प्राप्त केला.
- भगवान पार्श्वनाथ: २३ वे तीर्थंकर भगवान पार्श्वनाथ स्वामी यांना याच पर्वतावर मोक्ष मिळाला. त्यामुळे या पर्वताला 'पारसनाथ पर्वत' असेही म्हणतात.
- टोंक (चरण छत्र्या): पर्वतावर प्रत्येक मोक्ष प्राप्त तीर्थंकर आणि मुनींच्या स्मरणार्थ लहान मंदिरे/छत्र्या उभारल्या आहेत, ज्यांना 'टोंक' म्हटले जाते. मुख्य टोंक भगवान पार्श्वनाथ स्वामींचे आहे.
- एकूण अंतर: शिखरजीची संपूर्ण वंदना/परिक्रमा सुमारे २७ किलोमीटरची असते.
- पायथ्यापासून (मधुबन) पर्वतावर चढणे: ~९ किमी
- पर्वतावरील सर्व टोंकांची वंदना (परिक्रमा): ~९ किमी
- पर्वतावरून खाली उतरणे: ~९ किमी
- वेळ: ही यात्रा पूर्ण करण्यासाठी साधारणतः ९ ते १२ तास लागतात. बहुतांश भाविक रात्री २ किंवा ३ वाजता यात्रा सुरू करतात, जेणेकरून सकाळी उन्हाचा त्रास न होता वंदना पूर्ण करता येते.
- पालखी/डोली सुविधा: वृद्ध किंवा शारीरिकदृष्ट्या प्रवास करू न शकणाऱ्या भाविकांसाठी पायथ्याशी डोली/पालखीची व्यवस्था उपलब्ध असते.
- पर्वताच्या पायथ्याशी वसलेल्या मधुबन क्षेत्रात अनेक जैन संस्था आणि धर्मशाळा आहेत:
- धर्मशाळा आणि भोजनालय: दिगंबर जैन समाजाच्या अनेक मोठ्या धर्मशाळा (उदा. येथे उपलब्ध आहेत, जिथे राहण्याची आणि शुद्ध जैन भोजनाची उत्तम व्यवस्था असते.
- मंदिरे: मधुबनमध्ये अनेक भव्य दिगंबर जैन मंदिरे व कांच मंदिर (काचांचे मंदिर) पाहण्यासारखे आहेत.
२४ पैकी २० जैन तीर्थंकरांना आणि अनंत मुनींना याच भूमीवरून मोक्षप्राप्ती झाली आहे.
दरवर्षी लाखो यात्रेकरू या पवित्र पर्वताची २७ किमी लांबीची यात्रा (पदयात्रा) करतात.
