सिद्ध क्षेत्र

श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड)
सिद्ध क्षेत्र

श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड)

श्री सम्मेद शिखरजी (पारसनाथ पर्वत, झारखंड) हे जैन धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि सर्वोच्च सिद्धक्षेत्र मानले जाते. २४ पैकी २० जैन तीर्थंकरांना आणि अनंत मुनींना याच भूमीवरून मोक्षप्राप्ती झाली.

सिद्ध क्षेत्रवीस तीर्थंकरांची निर्वाणभूमी - सर्वश्रेष्ठ सिद्धक्षेत्र📍 पारसनाथ (गिरिडीह)DharmashalaBhojanalayMedical Clinic
कैलास पर्वत / अष्टापद/ बद्रीनाथ
सिद्ध क्षेत्र

कैलास पर्वत / अष्टापद/ बद्रीनाथ

जैन परंपरेनुसार, प्रथम तीर्थंकर भगवान आदिनाथ (भगवान ऋषभदेव) यांना कैलास पर्वतावरून (ज्याला प्राकृत भाषेमध्ये 'अष्टापद पर्वत' म्हटले जाते) मोक्ष/निर्वाण प्राप्ती झाली.

सिद्ध क्षेत्रप्रथम तीर्थंकर भगवान आदिनाथ यांचे मोक्ष स्थान📍 बद्रीनाथ
पावापुरी (बिहार)
सिद्ध क्षेत्र

पावापुरी (बिहार)

पावापूर (पावापुरी) हे दिगंबर आणि श्वेतांबर जैन परंपरेतील अत्यंत पवित्र व प्रमुख निर्वाण सिद्धक्षेत्र आहे. हे स्थान बिहार राज्यातील नालंदा जिल्ह्यात राजगीर आणि बिहार शरीफ जवळ स्थित आहे.

सिद्ध क्षेत्रभगवान महावीरांची निर्वाणभूमी📍 पावापुरीDharmashalaBhojanalayParking
चंपापुरी (बिहार)
सिद्ध क्षेत्र

चंपापुरी (बिहार)

चम्पापूर ही १२ वे जैन तीर्थंकर भगवान वासुपूज्य स्वामी यांची पंचकल्याणक भूमी आहे. त्यांच्या गर्भ, जन्म, तप, ज्ञान आणि मोक्ष या पाचही कल्याणक घटना याच पवित्र भूमीत झाल्या आहेत.

सिद्ध क्षेत्रवासुपूज्य तीर्थंकरांची गर्भ, जन्म, तप, ज्ञान आणि मोक्ष या पाचही कल्याणक घटना याच पवित्र भूमीत झाल्या आहेत.📍 चंपापुरीDharmashala
गिरनार (गुजरात)
सिद्ध क्षेत्र

गिरनार (गुजरात)

गिरनार (ऊर्जयंत पर्वत) हे जैन धर्मातील अत्यंत पवित्र सिद्धक्षेत्र मानले जाते. २२ वे तीर्थंकर भगवान नेमिनाथ स्वामी यांनी याच पर्वतावर दीक्षा ग्रहण केली, तपश्चर्या केली, केवलज्ञान प्राप्त केले आणि येथूनच मोक्ष (निर्वाण) मिळवला.

सिद्ध क्षेत्रनेमिनाथ तीर्थंकरांची निर्वाणभूमी📍 जुनागढDharmashalaBhojanalayParking
मांगी-तुंगी (महाराष्ट्र)
सिद्ध क्षेत्र

मांगी-तुंगी (महाराष्ट्र)

मांगी-तुंगी हे महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील सटाणा (बागलाण) तालुक्यात वसलेले एक अत्यंत प्रसिद्ध आणि पवित्र दिगंबर जैन सिद्धक्षेत्र आहे. हे स्थान दोन जुळ्या सह्याद्री शिखरांसाठी आणि तेथील विशाल आदिनाथ भगवानांच्या प्रतिमांसाठी ओळखले जाते.

सिद्ध क्षेत्रजगातील सर्वात उंच अहिंसा मूर्ती (ऋषभदेव, १०८ फूट). येथे राम, हनुमान, सुग्रीव, नल, नील, महानील, गव, गवाक्ष आणि अशा ९९ कोटी मुनींनी मोक्ष प्राप्त केला.📍 मांगी-तुंगी (नाशिक)DharmashalaBhojanalayParking
गजपंथ दिगंबर जैन सिद्धक्षेत्र, नाशिक
सिद्ध क्षेत्र

गजपंथ दिगंबर जैन सिद्धक्षेत्र, नाशिक

श्री गजपंथ हे महाराष्ट्र राज्यातील नाशिकजवळ वसलेले अत्यंत पवित्र दिगंबर जैन सिद्धक्षेत्र आहे. या पवित्र भूमीवरून सात बलभद्र व सुमारे आठ कोटी जैन मुनींना मोक्ष (निर्वाण) प्राप्ती झाली आहे. हे स्थान सह्याद्रीच्या कुशीत असलेल्या एका टेकडीवर स्थित असून निसर्गरम्य व शांत वातावरणासाठी ओळखले जाते.

सिद्ध क्षेत्रपहाडावरील प्राचीन जिनमूर्ती📍 गजपंथा (नाशिक)DharmashalaBhojanalayAC Rooms
सोनागिरजी (मध्य प्रदेश)
सिद्ध क्षेत्र

सोनागिरजी (मध्य प्रदेश)

ग्वाल्हेरजवळील सोनागिरजी हे आठवे तीर्थंकर चंद्रप्रभू यांच्या सतरा समवसरणांचे स्थान असून साडेपाच कोटी मुनींना येथून मोक्षप्राप्ती झाल्याची मान्यता आहे.

सिद्ध क्षेत्रआठवे तीर्थंकर चंद्रप्रभू यांचे सतरा समवसरण; साडेपाच कोटी मुनींना मोक्षप्राप्ती झालेले सिद्धक्षेत्र📍 सोनागिरजी (दतिया)DharmashalaBhojanalayParking
सिद्ध क्षेत्र

द्रोणगिरी (मध्य प्रदेश)

छत्तरपूर जिल्ह्यातील द्रोणगिरी हे मुनी गुरुदत्त यांना मोक्षप्राप्ती झालेले सिद्धक्षेत्र असून 'लघु सम्मेद शिखर' म्हणूनही ओळखले जाते.

सिद्ध क्षेत्रमुनी गुरुदत्त यांची मोक्षभूमी; लघु सम्मेद शिखर म्हणून ओळखले जाणारे सिद्धक्षेत्र📍 द्रोणगिरी (टीकमगढ)Dharmashala
नैनागिरी (मध्य प्रदेश)
सिद्ध क्षेत्र

नैनागिरी (मध्य प्रदेश)

रेशंडीगिरी म्हणूनही ओळखले जाणारे नैनागिरी हे तेविसावे तीर्थंकर पार्श्वनाथ यांच्या समवसरणात वरदत्त व पाच मुनींना सुमारे २९०० वर्षांपूर्वी मोक्षप्राप्ती झालेले सिद्धक्षेत्र आहे.

सिद्ध क्षेत्रपार्श्वनाथांच्या समवसरणात वरदत्त व पाच मुनींना मोक्षप्राप्ती झालेले प्राचीन सिद्धक्षेत्र📍 नैनागिरी (टीकमगढ)Dharmashala
अहारजी (मध्य प्रदेश)
सिद्ध क्षेत्र

अहारजी (मध्य प्रदेश)

टीकमगढ जिल्ह्यातील अहारजी हे चंदेल राजवटीच्या काळात (इ.स. ९५४-१२७५) उभारलेल्या मंदिरांसाठी व बावीस फूट उंच कायोत्सर्ग मुद्रेतील शांतिनाथ मूर्तीसाठी प्रसिद्ध आहे.

सिद्ध क्षेत्रचंदेल काळातील भव्य मंदिर समूह; बावीस फूट उंच शांतिनाथ मूर्तीसाठी प्रसिद्ध📍 अहारजी (टीकमगढ)Dharmashala
पपौराजी (मध्य प्रदेश)
सिद्ध क्षेत्र

पपौराजी (मध्य प्रदेश)

टीकमगढजवळील पपौराजी हे सपाट भूमीवर वसलेल्या एकशेआठ जैन मंदिरांच्या समूहासाठी प्रसिद्ध असून आठशे वर्षांहून अधिक प्राचीन तीर्थ आहे.

सिद्ध क्षेत्रएकशेआठ जैन मंदिरांचा समूह असलेले आठशे वर्षांहून प्राचीन अतिशय-सिद्धक्षेत्र📍 पपौराजी (टीकमगढ)DharmashalaBhojanalay
मुक्तागिरी (मध्य प्रदेश)
सिद्ध क्षेत्र

मुक्तागिरी (मध्य प्रदेश)

बैतूल जिल्ह्यातील मुक्तागिरी हे सातपुडा पर्वतरांगेत वसलेले, धबधब्यासाठी प्रसिद्ध सिद्धक्षेत्र असून सुमारे साडे तीस लाख मुनींना मोक्षप्राप्ती झाल्याची मान्यता आहे.

सिद्ध क्षेत्रसाडे तीस लाख मुनींना मोक्षप्राप्ती; सातपुडा पर्वतरांगेतील धबधब्यासाठी प्रसिद्ध सिद्धक्षेत्र📍 मुक्तागिरी (बैतूल)DharmashalaBhojanalayParking
कुंथलगिरी (महाराष्ट्र)
सिद्ध क्षेत्र

कुंथलगिरी (महाराष्ट्र)

उस्मानाबाद जिल्ह्यातील कुंथलगिरी हे भारतातील सर्वांत दक्षिणेकडील सिद्धक्षेत्र असून मुनी देशभूषण-कुलभूषण यांची मोक्षभूमी आणि आधुनिक काळातील आचार्य शांतिसागर यांची समाधीभूमी (१९५५) म्हणून प्रसिद्ध आहे.

सिद्ध क्षेत्रभारतातील सर्वांत दक्षिणेकडील सिद्धक्षेत्र; मुनी देशभूषण-कुलभूषण यांची मोक्षभूमी; आचार्य शांतिसागर यांची समाधीभूमी (१९५५)📍 कुंथलगिरी (धाराशिव)DharmashalaBhojanalay
सिद्ध क्षेत्र

उदयगिरी व खंडगिरी (ओडिशा)

भुवनेश्वरजवळील उदयगिरी (कुमारी पर्वत) आणि खंडगिरी (कुमार पर्वत) या जुळ्या टेकड्यांवर कलिंग सम्राट खारवेलाने जैन मुनींसाठी खोदवलेली सुमारे दोन हजार वर्षांपूर्वीची लेणी आहेत. येथील हाथीगुंफा शिलालेख "नमो अरहंतानं" ने सुरू होतो आणि दिगंबर परंपरेत हे सिद्धक्षेत्रही मानले जाते.

सिद्ध क्षेत्रकला क्षेत्रसम्राट खारवेलाचा हाथीगुंफा शिलालेख (णमोकाराचा सर्वात प्राचीन शिलालेखीय पुरावा) आणि इ.स.पूर्व काळातील ३३ जैन मुनी-गुंफा📍 भुवनेश्वर
📝 नवीनतम प्रश्नमंजुषा: दीपावली विशेष प्रश्नमंजुषा – भगवान महावीर निर्वाणसोडवा →
🏠मुख्य पान📿जिनवाणी⛰️तीर्थक्षेत्र📖आगम🧘तत्त्वज्ञान