चंद्रप्रभ
भगवान चंद्रप्रभू हे वर्तमान अवसर्पिणी काळातील ८ वे तीर्थंकर आहेत. त्यांच्या शांत आणि तेजोमय रूपाची तुलना चंद्राशी केली जाते.
संक्षिप्त जीवन परिचय व शारीरिक वैशिष्ट्ये
- मूळ नाव: चंद्रप्रभू
- माता-पिता: वडिलांचे नाव राजा महासेन आणि आईचे नाव राणी लक्ष्मणा (सुलक्षणा)
- जन्म स्थान: चंद्रपुरी (चंद्रावती, वाराणसीजवळ)
- जन्म तिथी: पौष कृष्ण एकादशी
- चिन्ह (लांच्छन): चंद्र (पौर्णिमेचा चंद्र).
- शरीराचा रंग (वर्ण): चंद्र शुभ्र (पांढरा/शुभ्र).
- उंची: १५० धनुष्य (अंदाजे ४५० फूट).
- आयुष्य: १० लाख पूर्व.
पूर्वभव: पूर्वभवात ते राजा श्रीवर्मा होते, जिथे त्यांनी कठोर तप करून 'तीर्थंकर प्रकृती'चा बंध केला.
बालपण, दीक्षा व केवलज्ञान
- दीक्षा: वयाच्या तरुणपणात संसाराची अनित्यता पाहून पौष कृष्ण एकादशीच्या दिवशी त्यांनी सर्व राजवैभवाचा त्याग केला आणि दिगंबर मुनी दीक्षा घेतली.
- तपश्चर्या व केवलज्ञान: ३ महिने कठोर छद्मस्थ अवस्था (तपश्चर्या) केल्यानंतर, चंद्रपुरी येथील नाग वृक्षाखाली फाल्गुन कृष्ण सप्तमीच्या दिवशी त्यांना 'केवलज्ञान' प्राप्त झाले.
समवशरण, अतिशय व मोक्ष
- केवलज्ञानानंतर देवांनी समवशरणाची रचना केली. त्यांच्या दिव्यध्वनीद्वारे अहिंसा आणि आत्मज्ञानाचा उपदेश झाला. त्यांच्या समवशरणात २४ गणधर होते (प्रमुख गणधर: दत्त स्वामी).
- भगवंतांच्या ठिकाणी जन्माचे १०, केवलज्ञानाचे १०, देवकृत १४ असे ३४ अतिशय, ८ प्रातिहार्य आणि ४ अनंत चतुष्टय मिळून ४६ गुण विराजमान होते.
- पहिला आहार: दीक्षेनंतर त्यांचा पहिला आहार नलिन नगरच्या राजा सोमाने (क्षीर/दूध-भात) दिला.
- मोक्ष (निर्वाण): फाल्गुन शुक्ल सप्तमीच्या दिवशी सम्मेद शिखरजी (उत्तर प्रदेश/झारखंड) येथील 'ललित कुट' वरून त्यांना मोक्ष प्राप्त झाला.
पंच कल्याणक
| कल्याणक | स्थान | तिथी |
|---|---|---|
| गर्भ कल्याणक | चंद्रपुरी (उत्तर प्रदेश) | चैत्र कृष्ण पंचमी |
| जन्म कल्याणक | चंद्रपुरी (उत्तर प्रदेश) | पौष कृष्ण एकादशी |
| दीक्षा (तप) कल्याणक | चंद्रपुरी (उत्तर प्रदेश) | पौष कृष्ण एकादशी |
| केवलज्ञान कल्याणक | चंद्रपुरी (उत्तर प्रदेश) | भाद्रपद शुक्ल चतुर्थी |
| मोक्ष कल्याणक | श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) | फाल्गुन कृष्ण सप्तमी |