कुंथुनाथ
भगवान शांतिनाथांनंतर भगवान कुंथुनाथ हे वर्तमान अवसर्पिणी काळातील ६ वे चक्रवर्ती आणि १७ वे तीर्थंकर झाले.
संक्षिप्त जीवन परिचय व शारीरिक वैशिष्ट्ये
चक्रवर्ती पद, दीक्षा व केवलज्ञान
- माता-पिता: वडिलांचे नाव राजा शूरसेन (सूरज) आणि आईचे नाव राणी श्रीकांता (श्रीदेवी) (मातेला गर्भ कल्याणकाच्या वेळी १६ शुभ स्वप्ने पडली).
- जन्म स्थान: हस्तिनापूर नगरी.
- जन्म तिथी: वैशाख शुक्ल १४.
- चिन्ह (लांच्छन): अज (बकरा/अजा).
- शरीराचा रंग (वर्ण): तप्त कांचन वर्ण (तपकिरी-सुवर्ण).
- उंची: ३५ हात (अंदाजे ५२.५ फूट).
- आयुष्य: ९५,००० वर्षे.
चक्रवर्ती पद, दीक्षा व केवलज्ञान
- त्यांनी २३,७५० वर्षे चक्रवर्ती म्हणून ६ खंडांचे राज्य भूषवले.
- दीक्षा: संसाराचे नश्वर स्वरूप पाहून त्यांनी वैशाख शुक्ल १४ च्या दिवशी हस्तिनापूर येथे दिगंबर मुनी दीक्षा घेतली.
- केवलज्ञान: १६ वर्षे कठोर तपश्चर्या केल्यानंतर हस्तिनापुरातील तिलक वृक्षाखाली चैत्र शुक्ल तृतीयेला त्यांना केवलज्ञान प्राप्त झाले.
- त्यांच्या समवशरणात ३५ गणधर होते (प्रमुख गणधर: स्वयंम्भू स्वामी).
- तीर्थंकरांच्या परंपरेनुसार त्यांच्या ठिकाणीही ४६ गुण (३४ अतिशय, ८ प्रातिहार्य, ४ अनंत चतुष्टय) प्रकट झाले.
- मोक्ष (निर्वाण): वैशाख शुक्ल १ (प्रतिपदा) च्या दिवशी सम्मेद शिखरजी येथील 'ज्ञानधरा कुट' वरून त्यांना मोक्ष प्राप्त झाला.
पंच कल्याणक
| कल्याणक | स्थान | तिथी |
|---|---|---|
| गर्भ कल्याणक | हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) | श्रावण कृष्ण दशमी |
| जन्म कल्याणक | हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) | वैशाख कृष्ण चतुर्दशी |
| दीक्षा (तप) कल्याणक | हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) | वैशाख शुक्ल प्रतिपदा |
| केवलज्ञान कल्याणक | हस्तिनापूर (उत्तर प्रदेश) | चैत्र शुक्ल तृतीया |
| मोक्ष कल्याणक | श्री सम्मेद शिखरजी (झारखंड) | वैशाख शुक्ल पूर्णिमा |