स्थितीकरण अंग

रत्नत्रय धर्मात, धर्माचरणात मन स्थिर राहणे व इतरांना याची जाणिव करून धर्मकार्यात स्थिर करणे.

अर्थ: धर्मप्रेमी विद्वानांनी सम्यग्दर्शनापासून किंवा सम्यक्चारित्रापासून विचलित होणाऱ्या जीवांना पुन्हा पूर्वीप्रमाणे (धर्मात) स्थिर करणे म्हणजे स्थितिकरण अंग.

स्थान: सम्यग्दर्शनाच्या आठ अंगांपैकी सहावे अंग. ज्याप्रमाणे एका अक्षराने कमी असलेला मंत्र विषाची वेदना दूर करू शकत नाही, त्याचप्रमाणे अंगहीन सम्यग्दर्शन संसाराची परंपरा नष्ट करण्यास समर्थ नाही (रत्नकरण्ड श्रावकाचार, श्लोक २१).

विरुद्ध दोष: अस्थितीकरण (धर्मातून ढळणाऱ्यास दुर्लक्षित करणे वा त्याची उपेक्षा करणे).

प्रसिद्ध उदाहरण (परंपरागत): वारिषेण राजकुमार - वैराग्यातून ढळू लागलेल्या मित्राला (पुष्पडालाला) धर्मात पुन्हा स्थिर करणारा राजकुमार म्हणून कथाकोशांत प्रसिद्ध.

आठ अंगांचा सारांश:

दर्शनाच्चरणाद्वापि चलतां धर्मवत्सलैः। प्रत्यवस्थापनं प्राज्ञैः स्थितिकरणमुच्यते॥१६॥ धर्मप्रेमी विद्वानांनी सम्यग्दर्शनापासून किंवा सम्यक्चारित्रापासून विचलित होणाऱ्या जीवांना पुन्हा पूर्वीप्रमाणे (धर्मात) स्थिर करणे म्हणजे स्थितिकरण अंग.

ततो जिनेन्द्रभक्तोऽन्यो वारिषेणस्ततः परः। विष्णुश्च वज्रनामा च शेषयोर्लक्ष्यतां गताः॥२०॥ आठ अंगांत प्रसिद्ध झालेल्यांची नावे क्रमाने सांगितली आहेत (श्लोक १९-२०); यातील सहावे अंग - वारिषेण राजकुमार.