एकदेश प्रत्यक्ष्य

"एकदेश" म्हणजे मर्यादित भाग. ही ज्ञाने आत्म्याद्वारे थेट होतात, पण त्यांचा विषय फक्त रूपी पदार्थांपुरता आणि द्रव्य-क्षेत्र-काल-भावाच्या मर्यादेत असतो.

फरक: विशुद्धी, क्षेत्र, स्वामी आणि विषय यांनी अवधि आणि मनःपर्यय वेगळे आहेत .

प्रत्यक्षमन्यत्॥१.१२॥ उरलेली तीन ज्ञाने (अवधि, मनःपर्यय, केवल) प्रत्यक्ष प्रमाण आहेत.

विशुद्धिक्षेत्रस्वामिविषयेभ्योऽवधिमनःपर्यययोः॥१.२५॥ अवधि आणि मनःपर्यय यांतील फरक विशुद्धी, क्षेत्र, स्वामी आणि विषय यांनी होतो.

रूपिष्ववधेः॥१.२७॥ अवधिज्ञानाचा विषय रूपी (पुद्गल) द्रव्ये आहेत.

तदनन्तभागे मनःपर्ययस्य॥१.२८॥ मनःपर्ययाचा विषय अवधिज्ञानाच्या विषयाच्या अनंतव्या भागात आहे.

दव्वं खेत्तं कालं, भावं पडि रूवि जाणदे ओही। अवरादुक्कस्सो त्ति य, वियप्परहिदो दु सव्वोही॥३७६॥ अवधिज्ञान द्रव्य, क्षेत्र, काल आणि भाव यांच्या मर्यादेत रूपी पदार्थ जाणते; त्यात जघन्यापासून उत्कृष्टापर्यंत भेद आहेत, तर सर्वावधी विकल्परहित आहे.

चिंतियमचिंतियं वा, अद्धं चिंतियमणेयभेयगयं। मणपज्जवं ति उच्चई, जं जाणई तं खु णरलोए॥४३८॥ दुसऱ्याने चिंतिलेले, न चिंतिलेले किंवा अर्धे चिंतिलेले अनेक प्रकारचे जे नरलोकात जाणले जाते, त्याला मनःपर्यय म्हणतात.